„Lex Szarlatan” - PIZM w obronie branży i prawa do rzetelnej informacji
Polska Izba Zielarsko-Medyczna od początku prac nad ustawą określaną jako „Lex Szarlatan” aktywnie reprezentuje środowisko zielarskie, fitoterapeutyczne i naturoterapeutyczne oraz przedsiębiorców działających w obszarze profilaktyki zdrowia.
Czego dotyczy ustawa?
„Lex Szarlatan” to społeczna nazwa ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, procedowanej jako projekt UD207, a następnie jako druk sejmowy nr 2598.
Deklarowanym celem nowych przepisów jest ochrona pacjentów przed niebezpiecznymi praktykami pseudomedycznymi. Polska Izba Zielarsko-Medyczna popiera skuteczną ochronę pacjentów przed oszustwami, wprowadzaniem w błąd oraz działaniami zagrażającymi zdrowiu i życiu.
Nasze zastrzeżenia dotyczą jednak sposobu, w jaki przygotowano przepisy.
Ustawa wprowadza szerokie i nieostre pojęcia, rozszerza kompetencje Rzecznika Praw Pacjenta oraz przewiduje dotkliwe sankcje finansowe, sięgające nawet 1 miliona złotych. W ocenie PIZM takie regulacje mogą wywołać efekt mrożący i objąć nie tylko rzeczywiście niebezpieczne praktyki, ale również legalną działalność edukacyjną, informacyjną i gospodarczą.
Ryzyko może dotyczyć m.in. zielarzy, fitoterapeutów, naturoterapeutów, producentów i dystrybutorów produktów zielarskich oraz suplementów diety, sklepów zielarsko-medycznych, plantatorów, wykładowców i twórców publikujących treści dotyczące profilaktyki zdrowia.
Ustawa nie wprowadza zakazu sprzedaży ziół ani suplementów. Problemem jest jednak możliwość niejednolitego i rozszerzającego stosowania nieprecyzyjnych przepisów.
Co zrobiła Polska Izba Zielarsko-Medyczna?
Od początku procesu legislacyjnego PIZM prowadziła działania prawne, informacyjne i interwencyjne:
- przeanalizowaliśmy projekt ustawy i jego możliwe skutki dla pacjentów oraz legalnie działającej branży;
- przygotowaliśmy stanowiska, propozycje zmian przepisów oraz materiały dla posłów, senatorów i przedstawicieli administracji państwowej;
- uczestniczyliśmy w pracach parlamentarnych i przedstawialiśmy argumenty środowiska podczas posiedzenia sejmowej Komisji Zdrowia;
- 18 czerwca 2026 roku zorganizowaliśmy w Centrum Prasowym PAP konferencję „Lex Szarlatan - ochrona pacjentów czy ograniczenie wolności wypowiedzi?”;
- prowadziliśmy rozmowy z przedstawicielami Sejmu, Senatu, Rządu oraz Kancelarii Prezydenta RP;
- 30 lipca 2026 roku przekazaliśmy dokumentację i stanowisko Izby przedstawicielowi Kancelarii Prezydenta RP;
- wsparliśmy działania społeczne oraz petycje wzywające do odrzucenia ustawy i skierowaliśmy apel o jej zawetowanie;
- zleciliśmy niezależną ekspertyzę konstytucyjną, w której przeanalizowano zgodność przyjętych regulacji z Konstytucją RP.
Ekspertyza konstytucyjna
Ekspertyza przygotowana przez dr Oskara Kidę wskazuje na poważne wątpliwości dotyczące m.in. zasady określoności prawa, proporcjonalności ograniczeń, wolności działalności gospodarczej, wolności wypowiedzi oraz zakresu kompetencji przyznanych Rzecznikowi Praw Pacjenta.
Zobacz konferencję prasową PIZM
Podczas konferencji przedstawiciele Izby, prawnicy i eksperci omówili możliwe konsekwencje ustawy dla pacjentów, przedsiębiorców oraz osób zajmujących się zielarstwem, fitoterapią i profilaktyką zdrowia.
Bronimy pacjentów i legalnie działającej branży
Naszym celem nie jest obrona oszustów ani osób narażających pacjentów na utratę zdrowia. Takie działania powinny być skutecznie eliminowane.
Sprzeciwiamy się jednak tworzeniu prawa, które przez nieostre definicje i nadmiernie szerokie kompetencje organu może uderzyć również w osoby oraz firmy działające legalnie, odpowiedzialnie i zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Polska Izba Zielarsko-Medyczna będzie nadal bronić branży, prawa pacjentów do świadomego wyboru oraz prawa do rzetelnej informacji o profilaktyce zdrowia, zielarstwie i fitoterapii.
Na dzień 15 sierpnia 2026 roku ustawa oczekuje na decyzję Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. PIZM konsekwentnie apeluje o jej zawetowanie.